Er zijn kansen te over voor een gezonder leefklimaat

Volkskrant 12 september 2017

Door: Tijmen van de Poll en Sander Teeuwisse

De rechter heeft gesproken: de Nederlandse staat moet ervoor zorgen dat zo snel mogelijk aan de wettelijke luchtkwaliteitsnormen zal worden voldaan. Deze uitspraak kan een breekijzer zijn om de Nederlandse lucht substantieel schoner te maken en ons leefklimaat gezonder.
Daarvoor is dan wel nodig dat niet alleen gekeken wordt naar het halen van wettelijke normen. Hoe belangrijk het ook is dat die overal gehaald worden, de meeste gezondheidsschade treedt op in gebieden waar de wettelijke normen al gehaald worden.

Veruit het grootste deel van de bevolking ademt dagelijks lucht in op plekken waar aan de wettelijke normen voldaan wordt. De daarmee samenhangende gezondheidsschade bedraagt naar schatting nog altijd zo’n 5 miljard euro per jaar. Het laaghangend fruit is al geplukt en verdergaande maatregelen over de hele linie zijn noodzakelijk – van industrie, energie en scheepvaart tot landbouw en huishoudens.

Vooral in een stedelijke omgeving is verkeer één van de belangrijkste veroorzakers van ongezonde lucht. Oudere dieselvoertuigen dragen verhoudingsgewijs het meest bij. Een dieselauto uit 1995 stoot zo’n tien keer zoveel uit als een dieselauto uit 2005 en wel 100 keer zoveel als een gemiddelde benzine-auto of een dieselauto die vandaag de dag gemaakt wordt. Steden als Utrecht, Rotterdam en Amsterdam hebben op dit vlak hun nek uitgestoken door oude dieselvoertuigen te weren in een milieuzone.

15 kilometer is een prima te overbruggen afstand met een e-bike

In het licht van de uitspraak van de rechter biedt dit een uitgelezen aanknopingspunt voor de Nederlandse staat: stimuleer dergelijke milieuzones in meer steden en zorg voor landelijk uniforme regels. Door milieuzones stap voor stap strenger te maken, kan worden toegewerkt naar steden waar in de toekomst alleen nog elektrisch gereden mag worden.

In het openbaar vervoer worden al mooie stappen gezet. In een convenant met de provincies heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu afgesproken dat vanaf 2025 alle nieuwe bussen vrij van schadelijke uitstoot zijn.

Wanneer dit wordt gecombineerd met een ambitieus investeringsprogramma in één van de schoonste, gezondste en goedkoopste manieren van verplaatsen, dan heeft de staat al een behoorlijke winst te pakken. We hebben het dan over de fiets. Gemiddeld genomen hoeven de meeste forenzen dagelijks niet veel meer dan 15 kilometer van huis naar werk af te leggen. Dat gebeurt nog heel veel met de auto, terwijl dat een prima te overbruggen afstand is met een e-bike.

Landelijk investeringen in fietssnelwegen, fietsvoorzieningen in steden en stimuleringsregelingen voor het gebruik van de (elektrische) fiets in plaats van de auto zijn uiterst kosteneffectieve maatregelen.

Wat ons betreft wijst deze uitspraak van de rechter andermaal op een momentum voor verdergaande stappen in verschoning en verduurzaming van mobiliteit, transport, industrie, energie en landbouw.